دو-سه ماه پیش در ادامه بحث زنان و مردان ایرانی در غرب نوشته کوتاهی داشتم بنام “زنانی که پسران مرد سالار می پرورانند” و در آن وعده کردم که مقاله تحقیقی ای که دقیقا به همین موضوع اشاره می کند پیدا کنم و بخوانم و برای شما هم بگویم. و اکنون الوعده وفا.
مقاله مورد نظر به قلم خانم دنیز کندیوتی (Deniz Kandiyoti) است بنام “معامله با پدرسالاری” که در مجله علمی جنسیت و جامعه, جلد 2, شماره 3 در سال 1988 چاپ شده است. (لیست کتابهای ایشان را اینجا می توانید ببینید.) مقاله روان و تمیزی است که به مسئله پدر سالاری در جوامع آفریقای جنوبی و آسیای شرقی و میانه و جوامع مسلمان پرداخته است و اینکه رفتار زنها در این سیستمها چگونه است, از چه استراتژیهایی برای دوام آوردن در سیستم مجبورند استفاده کنند و چرا عملا در کوتاه مدت با هر گونه تغییری (ولو به نفع خودشان در دراز مدت) مخالفت می کنند. مقاله مفصل است و ترجمه اش در حوصله وبلاگ نمی گنجد. اگر مایلید که اصل مقاله را بخوانید برایم ایمیل بزنید تا فایلش را برایتان بفرستم. آنچه که در زیر می خوانید خلاصه ای است از مقاله در ارتباط با موضوع مورد بحث من. هر جا که جملات دقیقا ترجمه متن است به شکل ایتالیک نوشته ام و باقی نقل قول من از مقاله است.
نویسنده ابتدا به تعریف مفهوم “معامله با پدرسالاری” می پردازد و تاکید می کند که این مفهوم یک مفهوم غیر قابل تغییر با زمان نیست. این مفهوم در گذراز وقایع تاریخی با چالشهای جدیدی مواجه میشود و می تواند فرمهای دیگری از معامله و روابط بین دو جنس زن و مرد را پیدا کند. مثالهای متعددی از نوعی از پدر سالاری که در جوامع آفریقایی رایج است می زند و بعد به پدر سالاری
در فرم کلاسیک آن که بیشتر در آسیا و جوامع مسلمان رایج است می پردازد.
در فرم کلاسیکِ پدرسالاری دخترها در سنین بسیار پایین به خانواده شوهر داده می شود که او در آن فضا نه تنها باید زیر نفوذ شوهر و پدر شوهرش باشد, باید حتی نسبت به زنهای مسن تر در خانواده شوهر, خصوصا مادر شوهر, فرمانبردار باشد. (این فرم برای ما بسیار آشنا است که هنوز هم در گوشه های ایران خصوصا در دهات جنوب ایران فراوان یافت می شوند.)
در این سیستم زن تنها راه کم شدن محرومیتها و سختی هایی را که از سنین خیلی پایین متحمل شده در کسب قدرت توسط پسران خویش و اعمال قدرت بر عروس خویش می بیند. پس طبیعی است که پسری بپروراند که به آن سیستم وفادار باشد تا یک زمانی هم او (مادر) بتواند از سیستم بهره ای ببرد.
نویسنده در جایی به ایرانِ بعد از انقلاب اشاره می کند و می نویسد
خمینی در زمان انقلاب زنها را تشویق کرد که در خانه بمانند و این حرف علیرغم اینکه با تبعات محدویت بیشتر برای زنها همراه بود در ایران از طرف زنها مورد حمایت قرار گرفت. قول تلویحی نهفته در این حرف آقای خمینی در افزایش مسئولیت مردها در مقابل زنها بود و در واقع تمامیت معامله پدر سالاری زنها را در جامعه ای که دایره امکاناتشان بسیار محدود است, اعتلا می بخشید. قبول حجاب از طرف زنان جوان بنظر بهای اندکی می آمد که آنها در قبال وعده تلویحی امنیت, پایداری و احترام بیشتر در جامعه و خانواده, راضی بودند بپردازند.”
مثالهای دیگری هم از کشورهای همسایه و مسلمان در همین زمینه می آورد. نویسنده در نهایت نتیجه می گیرد که “معامله پدر سالاری نه تنها زن را با انتخابهای منطقی اش آشنا می سازد بلکه زمینه های ناخودآگاه جنسیت آنها را شکل می دهد به این دلیل که این فرهنگ معامله با مقام پدرسالار در اولیه ترین تجربیات اجتماعی شان و همینطور در محیط فرهنگی بزرگسالی شان نفوذ دارد. “
در انتها نویسنده تاکید می کند که شکستن فرهنگ معامله پدر سالاری ممکن است در کوتاه مدت باعث افزایش مقاومت زنهایی شود که فرم متناقض معامله با مرد پدرسالار را در ازای قبول مسئولیت بیشتر از طرف او خواهانند. در نتیجه فهم بهتر استراتژیهای کوتاه مدت و میان دوره ای زنان در جوامع مختلف می تواند باعث درست تر شدن (واقع بینانه تر شدن) مفاهیم فمنیستی شود.
September 27th, 2007 at 5:24 pm
ممنون.
September 27th, 2007 at 9:15 pm
فکر کنم موضوع تحقیقی خوبی است اما از دید خود کسانی که در این جوامع زندگی می کنند. نگاه از بیرون خیلی ناقص و گنگ و نامفهوم است، زیرا به ریزه کاری های فرهنگی ، تاریخی و اجتماعی جامعه ای که بدان می نگرد آشنا نیست. خلاصه مقاله به نظرم بسیار سطحی آمد اما ممنون از زحمتی که کشیدید
سارا: تقصیر از ترجمه و خلاصه کردن زیاد من است که بنظر سطحی آمده است. مقاله خیلی خوبی است. اصلش را برات بفرستم؟ من عمدا خیلی خلاصه نوشتم چون که وبلاگ جای مطلب و بحث علمی بطور مفصل نیست. حداکثر میشه گزارش داد و بس..
September 28th, 2007 at 1:53 am
مطلب جالبی بود،خیلی دوست داشتم مقاله اصلی رو می ذاشتی می خوندیم.اگه تونستید اصلش رو بذارید،ممنون می شم
.
سارا: برایتان فایل را با ایمیل فرستادم.
September 28th, 2007 at 8:19 pm
پارتی داری سارا که دشت سبز اینقدر تحویلت میگیره ها!
September 29th, 2007 at 9:33 pm
سلام
اصولا من كاري به كم يا زياد بود مقاله ندارم. بحث پدر سالاري يا مادر سالاري كاملا احمقانه است. هرچند معتقدم كه بين زن و مرد؛ بايد رابطه اي كاملا منطقي وجود داشته باشد و در روابط اجتماعي و كارهاي بيرون از خانه؛ چون مردها بيشتر درگير هستند؛ بايد بتوانند حرف آخر را بزنند. اين بحث تساوي مرد و زن هم مانند همان دموكراسي است كه چرچيل در مورد گفت: دمكراسي بدترين شكل حكومت است؛ اما ما بهتر از آن را پيدا نكرديم. حال وقتي ما اسلام را داريم؛ حيف نيست وقت خودمان را صرف عقايد ديگران كنيم؟
گوهري كز صدف كون و مكان بيرون بود طلب از گمشدگان لب دريا مي كرد.
سارا: علیک سلام زیر آن یکی دیگر کامنت شما یه چیزی نوشتم. بخوانیدش.
October 2nd, 2007 at 12:22 am
[…] معامله با پدرسالاری - سارا رها […]
October 3rd, 2007 at 1:28 am
موضوع پدر سالاری و چگونگی این پدر کشی بسیار در فرهنگ ما مهم است.
از نوشته ی آگاهانه ی شما سپاسگزارم. پیام بالایی “موش ناز می گوید” را نادیده باید گرفت، ولی باز باید داد زد که:
فرزندان ویران
ما گلهای گریانیم
فرزندان ایرانیم
خاک ایران زمین را
بر سر خود می زانیم*
باید نادانا باشیم*
گاو و نابینا باشیم
از مهر ناتوانی
باید توانا باشیم (!)
ویران باش ای ایران
زندان باش ای ویران
از ما فرزندان خود
دلزار باش ای ویران
*با بغض در گلو خوانده شود
سارا: شما لطف دارید. ممنون
May 30th, 2008 at 1:03 am
جالب بود
October 26th, 2008 at 2:05 am
لطفا اصل مقاله را برایم بفرستید
___________________________
فرستادم. ایمیلتان را چک کنید.
November 10th, 2008 at 10:11 pm
ضمن سلام و درود بر شما .
کلا سایت مفید و خوبی دارید .
برایتان آرزوی موفقیت می کنم.
اگر ممکن است متن کامل این مقاله برای بنده هم ایمیل کنید.
یا حق.